Hầu hết những người bị lupus đều nhạy cảm với ánh sáng. Điều đó có nghĩa là nhạy cảm với tia cực tím (UV) từ ánh sáng mặt trời và một số loại ánh sáng trong nhà. Cần phải hiểu tia UV có thể ảnh hưởng đến những người bị lupus như thế nào và những bước bạn có thể thực hiện để bảo vệ bản thân.
1. Nhạy cảm với ánh sáng là gì?
Nhạy cảm với ánh sáng khiến mọi người nhạy cảm với tia UV từ mặt trời hoặc một số nguồn sáng trong nhà như bóng đèn huỳnh quang hoặc bóng đèn halogen. Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị tổn thương da do tia UV, nhưng những người nhạy cảm với ánh sáng có phản ứng mạnh hơn.
Tác động của tia UVA và UVB lên làn da
1.1. Nhạy cảm với ánh sáng có thể ảnh hưởng đến các triệu chứng bệnh lupus như thế nào?
Nếu bạn bị nhạy cảm với ánh sáng do bệnh lupus, bệnh có thể gây ra các vết phát ban và vết loét mới trên da hoặc làm cho các vấn đề về da hiện có trở nên trầm trọng hơn.
Tiếp xúc quá nhiều với tia UV cũng có thể gây ra các triệu chứng lupus khác, như:
- Đau khớp
- Mệt mỏi (cảm thấy mệt mỏi)
- Sốt
- Các triệu chứng giống như cúm
- Da ngứa ran hoặc tê bì
- Viêm cơ quan (như viêm thận lupus)
1.2. Tại sao người mắc bệnh lupus lại nhạy cảm với ánh sáng?
Tia UV có thể gây tổn thương tế bào trong cơ thể của bất kỳ ai. Thông thường, hệ thống miễn dịch (bộ phận của cơ thể chống lại vi khuẩn và vi-rút để giúp chúng ta khỏe mạnh) sẽ loại bỏ các tế bào bị tổn thương này. Nhưng nếu bạn bị lupus, hệ thống miễn dịch của bạn không loại bỏ các tế bào chết và thay vào đó, nó tấn công các tế bào khỏe mạnh. Những cuộc tấn công này có thể dẫn đến phát ban lupus nhạy cảm với ánh sáng và làm tăng tình trạng viêm khắp cơ thể.
2. Làm thế nào tôi có thể bảo vệ mình khỏi tia UV?
Sau đây là một số cách giúp bạn bảo vệ bản thân khỏi tia UV cả ngoài trời và trong nhà.
2.1. Sử dụng kem chống nắng
Sử dụng kem chống nắng là biện pháp hiệu quả cho người mắc Lupus nhạy cảm ánh sáng
Thoa kem chống nắng mỗi ngày, ngay cả khi bạn không ra ngoài. Hãy thử những mẹo sau:
- Chọn kem chống nắng phổ rộng có SPF ít nhất là 70+ và ngăn chặn tia UVA và UVB
- Nếu bạn không chịu được SPF 70, hãy sử dụng SPF có số cao nhất mà bạn có thể chịu được
- Thoa kem chống nắng ngay khi thức dậy vào buổi sáng, 30 phút trước khi ra ngoài
- Thoa thêm kem chống nắng sau mỗi 2 giờ khi ra ngoài trời, sau mỗi 4-6 giờ khi ở trong nhà
- Nếu bạn đi bơi hoặc đổ mồ hôi, hãy thoa kem chống nắng thường xuyên hơn và đảm bảo kem chống nắng có khả năng chống nước
- Nhớ thoa kem chống nắng lên tất cả các vùng da hở như cổ, trán, tai, ngực trên, cánh tay và bàn tay
Hầu hết mọi người không sử dụng đủ kem chống nắng. Một phương pháp là thoa kem chống nắng vào ngón trỏ và ngón giữa, từ khớp đốt ngón tay đến đầu ngón tay, trước khi thoa lên mặt. Khi sử dụng kem chống nắng hóa học cần bôi nhiều hơn so với kem chống nắng gốc khoáng.
2.2. Che phủ
Che phủ bằng quần áo có khả năng bảo vệ bạn khỏi tia UV khi đi ra ngoài. Hãy chắc chắn rằng:
- Chọn quần áo dệt chặt và hãy nhớ rằng màu tối thường bảo vệ tốt hơn màu sáng
- Cải thiện SPF của quần áo bằng cách sử dụng chất phụ gia giặt hoặc chất tẩy rửa có thể tăng cường khả năng chống tia UV
- Đeo kính râm có gọng lớn, bao quanh, chặn 100% tia UVA và UVB
- Đội mũ rộng vành hoặc mũ có bảo vệ cổ
Che phủ cơ thể bằng quần áo có khả năng bảo vệ bạn khỏi tia UV khi đi dưới trời nắng
2.3. Bảo vệ bản thân khi ở ngoài trời
Cần thực hiện một số bước để bảo vệ bản thân khi ở ngoài trời:
- Tránh ánh nắng trực tiếp từ 9 giờ sáng đến 3 giờ chiều (khi ánh nắng mặt trời mạnh nhất)
- Ngồi trên bãi biển dưới ô hoặc dưới bóng râm trên boong thuyền không an toàn như bạn nghĩ. Ánh sáng UV phản chiếu từ nước, cát, tuyết và bê tông.
- Thoa kem chống nắng ngay cả vào mùa đông và trong thời tiết nhiều mây. Tia UV có hại từ mặt trời vẫn xảy ra, chỉ là không mạnh bằng vào ngày hè nắng.
2.4. Bảo vệ bản thân trong nhà
Bạn cũng có thể thực hiện các bước để chặn tia UV khi ở trong nhà và trên đường. Hãy thử các mẹo sau:
- Che cửa sổ bằng tấm che tia UV ở nhà và trong xe hơi của bạn.
- Lái xe với cửa sổ đóng, không hạ xuống vì chúng có khả năng chống tia UV
- Thay thế đèn bằng bóng đèn LED vì chúng không phát ra tia UV
- Che bóng đèn halogen và đèn huỳnh quang bằng tấm chắn sáng hoặc bộ lọc tia cực tím
- Sử dụng ít đèn hơn và tắt chúng khi bạn có thể
- Không nên dùng đèn sấy UV khi làm móng. Nếu bạn quyết định tiếp tục làm móng, hãy đeo găng tay chống tia UV có kem chống nắng hoặc chọn loại sơn không sử dụng đèn sấy UV (như bột nhúng hoặc sơn móng tay thông thường)
2.5. Kiểm tra thuốc của bạn
Một số loại thuốc có thể làm tình trạng nhạy cảm với ánh sáng trở nên tồi tệ hơn. Hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ nếu bạn đang dùng:
- Thuốc kháng sinh: sulfonamid (như Bactrim®), levofloxacin, thuốc chống viêm: ibuprofen (như Advil® hoặc Motrin®)
- Thuốc huyết áp: hydrochlorothiazide (như Maxzide®) và lisinopril (như Prinivil®)
- Thuốc chống trầm cảm ba vòng: amitriptyline
- Thuốc dùng để điều trị bệnh lupus: methotrexate (như Rheumatrex, Otrexup hoặc Rasuvo®)
Hy vọng rằng những thông tin và mẹo chăm sóc này sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người mắc Lupus nhạy cảm với ánh sáng, sống khỏe mạnh và tự tin hơn mỗi ngày.
