XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN

Panel 2 - ENA mở rộng

Xét nghiệm ENA mở rộng (Extractable Nuclear Antigen panel) dùng để phát hiện các tự kháng thể đặc hiệu liên quan đến bệnh mô liên kết tự miễn, thường được chỉ định sau khi xét nghiệm ANA dương tính.

Xét nghiệm ENA mở rộng

  • ANA dương tính không đồng nghĩa chắc chắn có bệnh tự miễn → cần ENA để xác định.
  • ENA âm tính không loại trừ hoàn toàn bệnh tự miễn → có thể bệnh nhân mang kháng thể ngoài panel hoặc seronegative.
  • Kết quả ENA phải được đặt trong bối cảnh lâm sàng, triệu chứng và thăm khám thực thể. (1)

Khái quát về xét nghiệm ENA 

Đặc điểm ENA

ENA là nhóm protein/phức hợp protein–acid nucleic nằm trong nhân tế bào. Có thể chiết xuất bằng dung dịch muối sinh lý, khác với các kháng nguyên nhân không tan như dsDNA/histone. Tên gọi “extractable” xuất phát từ đặc tính này.

Liên quan đến ANA

Kháng thể kháng ENA (anti-ENA) là một phân nhóm của ANA. Chỉ xuất hiện khi ANA dương tính và cần định danh cụ thể. Kháng thể ENA gồm

Ý nghĩa lâm sàng

Anti-ENA hỗ trợ chẩn đoán phân biệt các bệnh mô liên kết (CTD). Mỗi kháng thể trong nhóm ENA có mức độ đặc hiệu khác nhau với từng bệnh: SLE, Sjögren, xơ cứng bì (SSc), MCTD, viêm cơ tự miễn (IIM)...

Quy trình truyền thống — theo sơ đồ Quest Diagnostics

Quest Diagnostics

Bước sàng lọc

Bệnh nhân có triệu chứng gợi ý bệnh thấp khớp tự miễn → làm xét nghiệm ANA bằng miễn dịch huỳnh quang gián tiếp (IFA) trên tế bào HEp-2 (đây là khuyến cáo chuẩn của ACR, Easy Group, GEAI, ICAP). Nếu ANA âm tính → ít nghĩ đến bệnh tự miễn, thường dừng lại.

ANA dương tính → ENA mở rộng

Xét nghiệm ENA chia theo tầng (tier): Titer 1 làm ngay khi ANA dương tính. Titer 2 nếu Titer 1 có bất kỳ kết quả dương tính nào. Titer 3 là bước sâu hơn nữa tùy định hướng lâm sàng. Kết quả các tầng này giúp phân biệt SLE, hội chứng Sjögren, xơ cứng bì hệ thống, PM/DM, MCTD...

Nghi ngờ Viêm khớp dạng thấp

Song song đó có một nhánh riêng cho Viêm khớp dạng thấp (RA): nếu nghi ngờ viêm khớp dạng thấp → làm trực tiếp RF và Anti-CCP/MCV (không phụ thuộc kết quả ANA).

MosaiQ AiPlex CTDplus

CTD plus
  • Kháng thể ENA: Chromatin, TRIM21 (SS-A52), SS-A 60, SS-B, Sm, Sm/RNP, U1RNP, Scl-70, RNA Polymerase III, Jo-1, CENP-B, Ribosomal P Protein. 
  • Ngoài 12 dấu ấn ENA này, panel MosaiQ AiPlex CTDplus còn có thêm 3 dấu ấn không thuộc nhóm ENA: dsDNA (kháng nguyên nhân không chiết xuất được), CCP-2 (cho RA), và DFS70 (dùng để loại trừ bệnh tự miễn hệ thống khi dương tính đơn độc).

Điểm khác biệt AliveDx muốn nhấn mạnh

MosaiQ

🥇 Máy xét nghiệm tự miễn MosaiQ 125 

Thiết bị IVD tự động hóa hoàn toàn, sử dụng công nghệ microarray immunoassay. MosaiQ 125 cho phép phát hiện đồng thời nhiều tự kháng thể trên cùng một mẫu bệnh nhân trong một lần chạy. Kết quả thu được mang tính định lượng/bán định lượng riêng biệt cho từng dấu ấn trong cùng một xét nghiệm.

Loạt bài chuyên sâu 

Từ ANA dương tính đến ENA mở rộng: Khi nào cần làm thêm xét nghiệm nào?

Khám phá bộ xét nghiệm Anti-dsDNA IgG (IFA) trên LumiQ

Vai trò của kháng thể anti-DFS70 trong chẩn đoán bệnh tự miễn

Hiệu quả của xét nghiệm Anti-CCP trong phát hiện sớm viêm khớp dạng thấp

Kháng thể kháng Ro/SSA và La/SSB trong bệnh lý Sjögren

Nồng độ anti-U1RNP cao ở bệnh mô liên kết hỗn hợp

 Xem tất cả

Tài liệu tham khảo

[1] MosaiQ AiPlex CTDPlus Launch Book (July 2025)


>