Chẩn đoán Lupus ban đỏ hệ thống

Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) là một loại bệnh tự miễn nơi các tế bào miễn dịch tấn công cơ thể, gây ra việc tổn thương cho nhiều cơ quan và mô. Triệu chứng của SLE có thể bao gồm viêm khớp, phát ban, mệt mỏi và đau nhức khắp cơ thể. Có nhiều tiêu chuẩn để chẩn đoán xác định Lupus ban đỏ hệ thống như: EULAR/ACR 2019, ARA 1997, SLICC 2012…

1. Chẩn đoán xác định theo tiêu chuẩn EULAR/ACR 2019

Tiêu chuẩn của Hiệp hội thấp học châu Âu kết hợp với trường thấp học của Hoa Kỳ 2019 (2019 European Alliance of Associations for Rheumatology (EULAR)/American College of Rheumatology (ACR)) - EULAR/ACR 2019

Tiêu chí đầu vào: Kháng thể kháng nhân (ANA) có hiệu giá ≥ 1:80 trên tế bào HEp-2 hoặc xét nghiệm dương tính tương đương

• Nếu không đáp ứng, không phân loại SLE
• Nếu đáp ứng, xét đến tiêu chí tiếp theo

Tiêu chí tiếp theo: Sự xuất hiện của các tiêu chí ít nhất một lần là đủ. Phân loại SLE yêu cầu ít nhất một tiêu chí lâm sàng và ≥ 10 điểm. Các tiêu chí không cần xảy ra đồng thời. Trong mỗi lĩnh vực, chỉ tiêu chí có trọng số cao nhất mới được tính vào tổng điểm.

Lĩnh vực và Tiêu chí lâm sàng: Trọng số

Thể trạng

• Sốt: 2

Huyết học

• Giảm bạch cầu: 3
• Giảm tiểu cầu: 4
• Tan máu tự miễn: 4

Thần kinh tâm thần

• Mê sảng: 2
• Rối loạn tâm thần: 3
• Co giật: 5

Niêm mạc

• Rụng tóc không để lại sẹo: 2
• Loét miệng: 2
• Lupus bán cấp ở da hoặc dạng đĩa: 4
• Lupus da cấp tính: 6

Huyết thanh

• Tràn dịch màng phổi hoặc tràn dịch màng ngoài tim: 5
• Viêm màng ngoài tim cấp tính: 6

Cơ xương khớp

• Viêm khớp: 6

Thận

• Protein niệu >0.5g/24 giờ: 4
• Sinh thiết thận viêm thận lupus loại II hoặc V: 8
• Sinh thiết thận viêm thận lupus loại III hoặc IV: 10

Kháng thể kháng phospholipid

• Kháng thể Anti-cardiolipin HOẶC kháng thể Anti-B2GP1 HOẶC chất kháng đông lupus: 2

Bổ thể

• C3 thấp HOẶC C4 thấp: 3
• C3 thấp VÀ C4 thấp: 4

Kháng thể đặc hiệu SLE

• Kháng thể anti-dsDNA HOẶC Kháng thể anti-Smith: 6

Tổng điểm: Được phân loại là Lupus ban đỏ hệ thống với số điểm từ 10 trở lên nếu đáp ứng tiêu chí đầu vào

2. Chẩn đoán xác định theo tiêu chuẩn ARA 1997

Các tiêu chuẩn chẩn đoán SLE (1997) của ARA:

1. Ban cánh bướm ở mặt

2. Ban dạng đĩa

3. Nhạy cảm ánh sáng

4. Loét miệng

5. Tổn thương thận

6. Viêm thanh mạc

7. Viêm khớp

8. Rối loạn về máu

9. Rối loạn thần kinh - tâm thần

10. Rối loạn miễn dịch

11. Kháng thể kháng nhân hiệu giá bất thường

Chẩn đoán xác định khi có từ 4/11 tiêu chuẩn

3. Chẩn đoán xác định theo tiêu chuẩn SLICC 2012

Theo tiêu chuẩn SLICC 2012, để chẩn đoán SLE, bệnh nhân phải đáp ứng ít nhất 4 tiêu chuẩn, bao gồm ít nhất một tiêu chuẩn lâm sàng và một tiêu chí miễn dịch hoặc bệnh nhân phải có bằng chứng viêm thận lupus trên sinh thiết với sự có mặt của các kháng thể kháng nhân hoặc kháng thể anti-dsDNA.

4. Chẩn đoán phân biệt

Cần chẩn đoán phân biệt Lupus ban đỏ hệ thống với các bệnh dưới đây:

• Lupus kinh: tổn thương chỉ khu trú ngoài da. (Lupus kinh ít gặp hơn SLE, nhưng có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên cơ thể, đặc biệt là trên mặt. Các tổn thương da có thể tạo sẹo hoặc teo da. Sẹo trên da đầu có thể gây rụng tóc thành mảng, 5-10% chuyển thành SLE)
• Một số bệnh có sốt kéo dài
• Viêm khớp dạng thấp
• Bệnh thần kinh - tâm thần, các bệnh máu
• Xơ cứng bì hệ thống tiến triển
• Viêm đa cơ, viêm da cơ.

Nguồn: Tổng hợp