Khác biệt giữa bệnh không dung nạp gluten và bệnh Celiac

Không dung nạp gluten và bệnh celiac là những tình trạng khác nhau có các triệu chứng tương tự. Celiac là một bệnh tự miễn trong đó hệ thống miễn dịch của cơ thể phá hủy niêm mạc ruột non khi bạn tiêu thụ gluten. Không dung nạp gluten là khi bạn phản ứng tiêu cực với gluten nhưng không có dấu hiệu tự miễn dịch, được chỉ ra trên xét nghiệm máu. Cách duy nhất để phân biệt không dung nạp gluten với bệnh celiac là kiểm tra tình trạng ruột non và xét nghiệm máu. 

Trong bài viết này, hãy tìm hiểu thêm về bệnh không dung nạp gluten và sự khác biệt giữa chứng bệnh này với bệnh celiac.

1. Không dung nạp Gluten là bệnh gì?

Không dung nạp gluten (Gluten Intolerance) còn được gọi bằng các thuật ngữ "nhạy cảm với gluten không phải do celiac" (non-celiac gluten sensitivity) hoặc "nhạy cảm với gluten" (gluten sensitivity). Tất cả các thuật ngữ này đều chỉ cùng một tình trạng.

Khi ai đó có phản ứng tiêu cực với gluten nhưng không có phản ứng tự miễn dịch đặc trưng của bệnh celiac, cũng không có phản ứng dị ứng đặc trưng của dị ứng lúa mì, họ có thể được chẩn đoán mắc chứng không dung nạp gluten (nhạy cảm với gluten không phải do bệnh celiac). 

Không dung nạp Gluten

• Không phải tự miễn dịch
• Không gây tổn thương ruột non
• Không có dấu ấn sinh học nào được xác định
• Các triệu chứng do tiêu thụ gluten
• Được điều trị bằng chế độ ăn không chứa gluten

Bệnh Celiac

• Tự miễn dịch
• Gây tổn thương ruột non
• Di truyền
• Các triệu chứng do tiêu thụ gluten
• Được điều trị bằng chế độ ăn không chứa gluten

2. Các triệu chứng không dung nạp từ phản ứng với gluten

Không dung nạp gluten có cùng triệu chứng với bệnh celiac. Các triệu chứng này có thể là ở đường tiêu hóa và không phải ở đường tiêu hóa.

Các triệu chứng của bệnh không dung nạp gluten bao gồm: 

• Đầy hơi
• Tiêu chảy
• Táo bón
• Buồn nôn
• Nôn mửa
• Đau bụng
• Mệt mỏi
• Đau đầu và/hoặc đau nửa đầu
• Đau nhức cơ thể
• Sương mù não
• Phát ban da
• Đau khớp
• Bệnh thần kinh (tổn thương thần kinh) và/hoặc ngứa ran
• Trầm cảm và/hoặc lo âu

Trải nghiệm không dung nạp gluten của mỗi người là khác nhau. Đối với một số người, dấu hiệu đầu tiên của không dung nạp gluten là đầy hơi hoặc tiêu chảy sau một bữa ăn mì ống lớn. Đối với những người khác, có thể là mệt mỏi, sương mù não hoặc trầm cảm xuất hiện dần dần và khó liên kết hơn với việc ăn một bữa ăn cụ thể.

3. Nếu bạn nghĩ mình mắc bệnh không dung nạp gluten

Nếu bạn nghĩ rằng cơ thể bạn đang có phản ứng tiêu cực với gluten, hãy cân nhắc việc bắt đầu một cuốn nhật ký triệu chứng. Trong đó, ghi lại những gì bạn ăn và các triệu chứng phát sinh.

Các câu hỏi tự hướng dẫn để bạn tự hỏi về chứng không dung nạp gluten và bệnh celiac bao gồm: 

• Có ai trong gia đình bạn mắc bệnh celiac, hội chứng ruột kích thích, dị ứng lúa mì hoặc được chẩn đoán không dung nạp gluten không?
• Bạn có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên của chứng không dung nạp gluten không?
• Các triệu chứng của bạn có trở nên tồi tệ hơn sau khi ăn một số bữa nhưng không phải những bữa khác không?
• Bạn có nhận thấy loại thực phẩm nào gây ra triệu chứng không?
• Những triệu chứng này ảnh hưởng thế nào tới cuộc sống của bạn?
• Bạn có bị thiếu máu, mệt mỏi hoặc thiếu vitamin không?
• Bạn có bất kỳ chẩn đoán bệnh lý nào không (tự miễn dịch hoặc bệnh khác)?

Bạn hãy đến ngay các cơ sở y tế để kiểm tra và chẩn đoán khi bạn có những triệu chứng nghi ngờ.

4. Thực phẩm phổ biến gây ra bệnh không dung nạp gluten

Gluten là một loại protein có trong lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen; nó rất phổ biến trong chế độ ăn uống của phương Tây. Hầu hết mọi người tiêu thụ gluten mỗi ngày với lượng khác nhau.

Sau đây là một số loại thực phẩm chứa gluten phổ biến nhất:

• Bánh mỳ
• Mì ống/mì sợi
• Bánh quy
• Bánh ngọt
• Đồ nướng
• Bia
• Bột mì
• Yến mạch (không được chứng nhận không chứa gluten)

Một số loại nước sốt trộn salad, nước ướp, kẹo và nhiều loại khác

5. Chẩn đoán bệnh không dung nạp gluten như thế nào?

Cách duy nhất để phân biệt bệnh không dung nạp gluten với bệnh celiac hoặc dị ứng lúa mì là trải qua quá trình chẩn đoán phù hợp để loại trừ những tình trạng đó trước.

• Kiểm tra thường bao gồm những nội dung sau:
• Xét nghiệm dị ứng để loại trừ dị ứng lúa mì
• Xét nghiệm máu để tìm dấu hiệu bệnh celiac

Nội soi và sinh thiết để lấy và xét nghiệm mẫu mô ruột nếu xét nghiệm máu ở ngưỡng giới hạn

Những người không dung nạp gluten sẽ có kết quả xét nghiệm máu và sinh thiết âm tính. Tuy nhiên, họ vẫn có phản ứng nghi ngờ khi ăn gluten. 

Nếu xét nghiệm máu của bạn âm tính, bác sĩ có thể hướng dẫn bạn thực hiện chế độ ăn loại trừ hoặc thử thách gluten để xác nhận rằng các triệu chứng của bạn thực sự xuất phát từ việc ăn gluten chứ không phải thứ gì khác. Chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa chuyên về các rối loạn liên quan đến gluten có thể giúp bạn trong việc này.

6. Điều trị bệnh không dung nạp gluten

Tương tự như bệnh celiac, phương pháp điều trị duy nhất cho chứng không dung nạp gluten là áp dụng chế độ ăn không chứa gluten. Tuy nhiên, mức độ nghiêm ngặt của chế độ ăn không chứa gluten này có thể khác nhau đối với những người không dung nạp gluten so với những người bị celiac. 

Những người mắc bệnh celiac phải tránh mọi tiếp xúc chéo với gluten vì lượng nhỏ có thể kích hoạt phản ứng tự miễn dịch và gây tổn thương ruột non, ngay cả khi không có triệu chứng. Điều này có nghĩa là dùng dụng cụ nhà bếp, nước sạch để luộc mì ống không chứa gluten, dầu chiên không bị nhiễm bẩn...

Những người không dung nạp gluten không bị tổn thương bên trong khi ăn gluten. Do đó, việc tiêu thụ gluten ở mức tối thiểu là chấp nhận được cho đến khi nó gây ra các triệu chứng. Vì lý do này, một người không dung nạp gluten có thể chịu được lượng tiếp xúc chéo.

7. Giải pháp thay thế cho bệnh không dung nạp gluten

Không ăn gluten không có nghĩa là bạn phải cắt bỏ những món ăn yêu thích của mình. Ngày nay, có rất nhiều lựa chọn thay thế không chứa gluten trên thị trường cho các loại bánh mì, mì ống, bánh ngọt, bánh quy và nhiều loại khác mà bạn yêu thích.

Thực phẩm không chứa gluten có thể có hương vị khác so với những gì bạn thường ăn, nhưng đối với hầu hết mọi người, điều đó rất đáng để cảm thấy ngon miệng. Bạn sẽ phải học cách đọc nhãn và nhận biết các thành phần có chứa gluten.

Việc phải vật lộn để thích nghi với chế độ ăn không chứa gluten là điều bình thường. Thật khó để học một cách ăn uống và sinh hoạt hoàn toàn mới. Hãy cân nhắc đến việc gặp chuyên gia dinh dưỡng chuyên về chế độ ăn không chứa gluten để giúp bạn trong quá trình này.

Tóm lại, bệnh không dung nạp gluten khác với bệnh celiac vì không có quá trình tự miễn dịch. Tuy nhiên, những người không dung nạp gluten có thể có tất cả các triệu chứng giống như bệnh celiac, bao gồm đầy hơi, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, phát ban da, táo bón, sương mù não… Phương pháp điều trị duy nhất cho chứng không dung nạp gluten và bệnh celiac là chế độ ăn không có gluten.

Nguồn: What Makes Gluten Intolerance Different From Celiac Disease?