Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) là gì?

Lupus ban đỏ hệ thống (Systemic Lupus Erythematosus - SLE) là một bệnh thuộc nhóm bệnh lý tự miễn, chưa rõ nguyên nhân, biểu hiện bởi tình trạng viêm tại nhiều cơ quan (da, khớp, máu, tim, phổi, thận…). Bệnh có biểu hiện lâm sàng đa dạng, từ tổn thương nhẹ ở niêm mạc đến tổn thương đa cơ quan và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thần kinh trung ương

1. Các đặc điểm chung của SLE là gì?

Là bệnh tự miễn, có sự rối loạn tự miễn dịch:

• Sự bất thường hoặc phản ứng quá mức của cơ thể, dẫn đến hệ thống miễn dịch của cơ thể nhận ra mô của nó như là một “tự kháng nguyên" và tấn công chính nó thông qua sự phát triển của "tự kháng thể“
• "Tự kháng thể" của SLE tấn công các nhân tế bào, đặc biệt là DNA dẫn đến tổn thương các mô và cơ quan.

Các phức hợp miễn dịch lưu hành trong máu đến các cơ quan khác nhau (khớp, thận, não, tim…), lắng đọng tại mô liên kết, bắt đầu phản ứng viêm. 

Ở SLE, viêm mạn tính tại mô liên kết và mạch máu gây suy giảm chức năng nội tạng và / hoặc gây đau. 

Đặc trưng bởi đợt cấp và lui bệnh xen kẽ nhau. Triệu chứng đa dạng nên có thể chẩn đoán nhầm bệnh khác. 

2. Dịch tễ học của bệnh SLE

Các các yếu tố dịch tễ của lupus ban đỏ hệ thống:

• Giới tính: Bệnh SLE gặp ở nữ nhiều hơn nam (có thể gấp 8 lần hoặc hơn)
• Tuổi: 2 - 90 tuổi, hay gặp lứa tuổi sinh đẻ 20 - 45 tuổi.
• Chủng tộc: Khác nhau ở các chủng tộc, hay gặp ở châu Phi, Mỹ.
• Tiền sử gia đình: Nguy cơ cao ở những người trong gia đình có người bị bệnh SLE hoặc bệnh miễn dịch khác, sinh đôi cùng trứng.

3. Nguyên nhân gây ra lupus ban đỏ hệ thống

Không rõ lý do chính xác của bất thường về miễn dịch trong lupus ban đỏ hệ thống. Có một số yếu tố nguy cơ:

• Yếu tố di truyền: Lupus thường được kích hoạt ở những người có tiền sử gia đình có các bệnh miễn dịch (viêm khớp, xơ cứng bì, hội chứng Raynaud…)
• Virus: Sau khi bị nhiễm virus hoặc nhiễm trùng nói chung
• Môi trường như ánh sáng mặt trời có thể thay đổi một protein khi nó đi qua các mạch máu trong da, các protein thay đổi sau đó sẽ bắt đầu gây ra một phản ứng miễn dịch bất thường 
• Một số thuốc có thể có vai trò: hydralazine, quinidine, procainamide, phenytoin, D. penicillamine…

Nội tiết tố nữ được cho là có vai trò trong sự phát triển của bệnh vì phụ nữ bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này nhiều hơn so với nam giới. Đặc biệt là những phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, thời điểm nồng độ hormone cao nhất cũng chính là thời điểm dễ bị bệnh nhất.

 Nguồn: Lupus ban đỏ hệ thống của Bác sĩ Trần Thị Mùi, BM Dị ứng - MDLS