Xét nghiệm Anti-dsDNA dương tính có chắc chắn bị lupus không?

Xét nghiệm Anti-dsDNA (anti-double-stranded DNA) đóng vai trò hỗ trợ chẩn đoán bệnh lupus ban đỏ hệ thống, một bệnh lý tự miễn trong đó hệ thống miễn dịch của cơ thể tự tấn công vào các mô khỏe mạnh.

1. Xét nghiệm Anti-dsDNA đo lường điều gì?

Xét nghiệm Anti-dsDNA hay còn được gọi là xét nghiệm kháng thể DNA kháng chuỗi kép, là xét nghiệm đo lường sự hiện diện của kháng thể Anti-dsDNA trong máu. Kháng thể này đặc biệt nhắm vào vật chất di truyền (DNA) được tìm thấy trong nhân của tế bào.

Thông thường, kháng thể bảo vệ cơ thể chống lại nhiễm trùng, nhưng tự kháng thể được tạo ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể không phân biệt giữa "bản thân" và "không phải bản thân". Những tự kháng thể này sẽ tấn công nhầm vào các tế bào khỏe mạnh của cơ thể, gây tổn thương mô và cơ quan.

Mặc dù Anti-dsDNA có thể xuất hiện ở mức độ thấp với một số rối loạn, nhưng nó chủ yếu liên quan đến lupus. Lupus là một rối loạn tự miễn viêm mãn tính, có thể ảnh hưởng đến nhiều mô và/hoặc cơ quan khác nhau của cơ thể như thận, khớp, mạch máu, da, tim, phổi và não.

2. Phương pháp xét nghiệm Anti-dsDNA

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm Anti-dsDNA cho những bệnh nhân có triệu chứng nghi ngờ lupus ban đỏ hệ thống và đã có kết quả dương tính với xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA). Mặc dù xét nghiệm Anti-dsDNA rất đặc hiệu với lupus ban đỏ hệ thống, nhưng không phải bệnh nhân lupus nào cũng có kết quả xét nghiệm dương tính.

Có nhiều phương pháp để thực hiện xét nghiệm Anti-dsDNA, bao gồm:

• Miễn dịch hóa phát quang
• Miễn dịch huỳnh quang
• Miễn dịch phóng xạ
• Miễn dịch enzyme ELISA

3. Bệnh nhân có kết quả xét nghiệm Anti-dsDNA dương tính có chắc chắn bị lupus không?

Không, bệnh nhân có kết quả xét nghiệm Anti-dsDNA dương tính không chắc chắn bị lupus. Mặc dù mức độ Anti-dsDNA cao trong máu có liên quan mật thiết với lupus và thường tăng đáng kể trong hoặc ngay trước khi bệnh bùng phát, nhưng không phải ai bị lupus cũng có Anti-dsDNA.

Theo các nguồn, chỉ khoảng 65-85% người bị lupus mới có Anti-dsDNA. Điều này có nghĩa là một tỷ lệ đáng kể người bị lupus có thể có kết quả xét nghiệm Anti-dsDNA âm tính. Do đó, kết quả xét nghiệm âm tính với Anti-dsDNA không loại trừ khả năng mắc bệnh lupus.

Ngoài ra, mức độ Anti-dsDNA thấp đến trung bình có thể xuất hiện ở những người mắc các bệnh tự miễn khác, chẳng hạn như hội chứng Sjögren và bệnh mô liên kết hỗn hợp (MCTD).

Do đó, để chẩn đoán chính xác bệnh lupus, bác sĩ cần xem xét kết hợp nhiều yếu tố, bao gồm:

• Tiền sử bệnh
• Các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng
• Kết quả của các xét nghiệm tự kháng thể khác
• Kết quả xét nghiệm Anti-dsDNA chỉ là một yếu tố trong số đó.

4. Khi nào thì bác sĩ cần chỉ định xét nghiệm Anti-dsDNA

Xét nghiệm Anti-dsDNA thường được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Bệnh nhân có kết quả xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA) dương tính và có các dấu hiệu và triệu chứng liên quan đến lupus: Xét nghiệm Anti-dsDNA thường được chỉ định nếu bạn có kết quả xét nghiệm ANA dương tính và có các triệu chứng của lupus, chẳng hạn như mệt mỏi kéo dài, đau khớp và phát ban đỏ giống hình con bướm trên mũi và má.
• Phân biệt lupus với các rối loạn tự miễn khác: Nếu bạn có kết quả xét nghiệm ANA dương tính, xét nghiệm Anti-dsDNA có thể được sử dụng để phân biệt lupus với các rối loạn tự miễn khác có dấu hiệu và triệu chứng tương tự.
• Đánh giá hoạt động của bệnh ở những người đã được chẩn đoán mắc bệnh lupus: Xét nghiệm Anti-dsDNA được sử dụng định kỳ để đánh giá hoạt động của bệnh ở những người đã được chẩn đoán mắc bệnh lupus.

• Theo dõi viêm thận lupus: Xét nghiệm này có thể được sử dụng để theo dõi viêm thận lupus, một biến chứng nghiêm trọng của lupus có thể gây tổn thương và viêm thận.
• Theo dõi hiệu quả điều trị và tiến triển của bệnh: Sự thay đổi nồng độ Anti-dsDNA trong mẫu bệnh nhân giúp đánh giá mức độ nguy cơ bùng phát tổn thương thận ở bệnh nhân đã có bệnh lý thận trước đó.
• Bệnh nhân có biểu hiện một bệnh lý mạn tính, viêm khớp kéo dài, sốt, mệt mỏi, yếu cơ, phát ban,... mà chưa tìm được nguyên nhân.

Điểm cần lưu ý:

• Xét nghiệm Anti-dsDNA có thể cho kết quả dương tính giả ở những người mắc một số bệnh lý khác, chẳng hạn như viêm gan mạn tính và tăng bạch cầu đơn nhân.
• Kết quả xét nghiệm Anti-dsDNA có thể bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố như thuốc chống đông máu, tan máu, ảnh hưởng của xử lý mẫu, kháng thể phản ứng chéo
• Kết quả xét nghiệm có thể không chính xác nếu bệnh nhân sử dụng một số loại thuốc như hydralazine và procainamide.

Việc quyết định thực hiện xét nghiệm Anti-dsDNA hay không nên được bác sĩ xem xét dựa trên tình trạng sức khỏe tổng quát, triệu chứng và kết quả của các xét nghiệm khác.

Nguồn: Tổng hợp